YETKİLENDİRİLMİŞ YÜKÜMLÜ STATÜSÜ NEDİR?
Yetkilendirilmiş yükümlü, gümrük yükümlülüklerini yerine getiren, kayıt sistemi düzenli ve izlenebilir olan, mali yeterlilik, emniyet ve güvenlik standartlarına sahip bulunan, kendi oto kontrolünü yapabilen güvenilir firmalara gümrük işlemlerinde birtakım kolaylık ve imtiyazlar tanıyan uluslararası bir statüdür.
KİMLER YETKİLENDİRİLMİŞ YÜKÜMLÜ OLABİLİR?
Serbest Bölgeler dâhil Türkiye Gümrük Bölgesinde yerleşik, en az üç yıldır faaliyette bulunan gerçek ve tüzel kişiler ile kamu kurum ve kuruluşları yetkilendirilmiş yükümlü olabilir. Üç yıldan az süredir faaliyette bulunan kişilerin durumu ise Bakanlıkça ayrıca değerlendirilir.
YETKİLENDİRİLMİŞ YÜKÜMLÜ STATÜSÜNÜN SAĞLADIĞI KOLAYLIKLAR NELERDİR?
a) Basitleştirilmiş Usullere İlişkin Kolaylıklar:
• İhracatta yerinde gümrükleme (ihracat eşyasını ihracat gümrük idaresine sunmadan işlemlerini kendi tesislerinden yapabilme),
• İzinli gönderici (transit eşyasını hareket gümrük idaresine sunmadan kendi tesislerinden sevk edebilme),
• Teminatlı işlemlerinde her bir işlem için ayrı teminat yerine götürü teminat uygulaması kapsamında tutarı önceden belirlenmiş süresiz ve düşümsüz teminat verebilme,
• Teminatlı işlemlerinde kısmi oranda teminat verebilme,
• Odalarca onay ve gümrük müdürlüklerince vize işlemlerine gerek kalmaksızın A.TR dolaşım belgesi düzenleyebilme,
• Eşyanın kıymetine bakılmaksızın Fatura Beyanı ve EUR.MED Fatura Beyanı düzenleyebilme,
• Eksik belgeyle beyanda bulunabilme,
• Eşya türüne göre sınırlama olmaksızın tam beyanlı yaygın basitleştirilmiş usulden (gümrük işlemlerinin, eşya taşıttan indirilmeden tamamlanması) yararlanabilme,
• Gümrük Yönetmeliğiyle belirlenmiş eşyanın ithalinde 6 ay öncesine kadar alınmış tahlil raporu ibraz edebilme,
• Gümrük Yönetmeliğiyle belirlenmiş eşyayı tahlil sonuçları alınmadan teslim alabilme,
• Ayniyat tespitine ilişkin Bakanlıkça yapılacak farklı düzenlemelerden faydalanabilme.
b) Emniyet ve Güvenliğe İlişkin Kolaylıklar:
• Azaltılmış zorunlu bilgilerden oluşan özet beyan verebilme,
• İthalatta ve ihracatta gümrük işlemlerinin eşyanın tesliminden önce fiziki muayene ve belge kontrolünün olmadığı hat olan mavi hatta işlem görebilme,
• Taşıt üstü işlemlerde de mavi hattan yararlanabilme,
• Daha az belge kontrolü veya muayeneye tabi tutulabilme,
• Belge kontrolü veya muayenenin yapılacak olması halinde, bu işlemleri öncelikle gerçekleştirebilme.
Talebe ve ek şartlara bağlı olmaksızın bütün YY’lerin yararlanabildiği kolaylıklar
• Azaltılmış zorunlu bilgilerden oluşan özet beyan verebilme
• Daha az ve öncelikli olarak belge kontrolü veya muayeneye tabi tutulma
• Eksik belgeyle beyanda bulunabilme
• Kısmi teminat uygulamasından faydalanabilme
• Mavi hattan (taşıt üstü dahil) yararlanabilme
• Eşya türüne göre sınırlama olmaksızın tam beyanlı yaygın basitleştirilmiş usulden yararlanabilme Talebe ve ek şartlara bağlı olarak YY’lerin yararlanabildiği kolaylıklar
• İhracatta yerinde gümrükleme uygulaması kapsamında ihracat yapabilme
• İzinli gönderici yetkisi kapsamında taşımacılık yapabilme
• Götürü teminat uygulamasından faydalanabilme
• ATR Dolaşım Belgesi düzenleyebilme
• Fatura Beyanı ve EURMED Fatura Beyanı Düzenleyebilme
YETKİLENDİRİLMİŞ YÜKÜMLÜ SERTİFİKASI VERİLİRKEN HANGİ KOŞULLARA BAKILIR?
Yetkilendirilmiş yükümlü olmak isteyen başvuru sahiplerinde aranan 4 temel
koşul bulunmaktadır:
• Güvenilirlik Koşulu
• Ticari Kayıtların Güvenilir ve İzlenebilir Olması Koşulu
• Mali Yeterlilik Koşulu
• Emniyet ve Güvenlik Koşulu
BAŞVURU SIRASINDA HANGİ BELGELER İSTENİR?
• Başvuru Formu
• Soru Formu
• Adli sicil belgeleri/beyan formları
• T.C uyruklu ve/veya Türkiye’de ikamet eden yabancı uyruklu yönetim kurulu üyeleri, şirket sermayesinin yüzde onundan fazlasına sahip gerçek kişiler ile gümrük ve dış ticaret işlemlerinde temsil yetkisini haiz çalışanlar için resmi kuruma verilmek üzere alınan adli sicil belgeleri
• Varsa, sürekli olarak yurtdışında ikamet eden yabancı uyruklu yönetim kurulu üyeleri, şirket sermayesinin yüzde onundan fazlasına sahip gerçek kişiler ile gümrük ve dış ticaret işlemlerinde temsil yetkisini haiz çalışanlar için imzalı Beyan Formu.
• Borcu yoktur belgeleri
• Vergi borcu olmadığını gösterir yazı
• SGK prim borcu olmadığını gösterir yazı
• Mali durumunu gösteren YMM Raporu
• ISO 9001 ve ISO 27001 Sertifikaları
ISO BELGELERİ HANGİ ÖZELLİKLERDE OLMALIDIR?
Başvuru sahibince başvuruya eklenecek ISO 9001 ve ISO 27001 Sertifikaları;
• Avrupa Akreditasyon Birliğinin karşılıklı tanıma anlaşmalarına imza atmış akreditasyon kurumları (örneğin Türkiye’de Türk Akreditasyon Kurumu) tarafından akredite edilmiş uygunluk değerlendirme kuruluşlarınca düzenlenmiş olmalıdır.
• Akreditasyon kurumunun markasını taşımalıdır.
• Güncel olmalıdır.
• En son revize edilen standart serisine göre düzenlenmiş olmalıdır.
(Örneğin; bu kitabın yayınlandığı tarih itibariyle ISO 9001:2008 ile ISO 27001:2005 güncel sertifikalardır.)
• Yetkilendirilmiş yükümlü sertifikası başvurusu tarihi itibariyle 3 yıldan eski olmamalıdır.
İHRACATTA YERİNDE GÜMRÜKLEME NEDİR?
İhracatta yerinde gümrükleme eşyanın ihracata yönelik gümrük işlemlerinin; firmanın kendi tesislerinden yapılarak, ihracat eşyasının ihracat (iç) gümrük müdürlüğüne getirilmeden, aracın firmanın tesislerinde mühürlenerek doğrudan çıkış (sınır) gümrük idaresine sevk edilmesi esasına dayanır.
KİMLER İHRACATTA YERİNDE GÜMRÜKLEME İZNİNE SAHİP OLABİLİR?
Yetkilendirilmiş yükümlü statüsü almaya hak kazanmış ve başvuru yılından bir önceki yıl ve bizzat kendisi asgari 5 Milyon Dolar tutarında fiili ihracat yapmış olan ihracatçı firmalar ihracatta yerinde gümrükleme iznine sahip olabilir.
Başvuru sahibi şirketin dış ticaret sermaye şirketleri, grup ihracatçıları gibi aracı kuruluşlar üzerinden yaptığı ihracat tutarları bu koşulun sağlanmasında dikkate alınmaz. Yetkilendirilmiş yükümlü statüsü almaya hak kazanamayan kişilerin bu kolaylıktan yararlanması mümkün değildir.
İZİN KAPSAMI TESİSLER NASIL BELİRLENİR?
İzin kapsamında işlem yapılacak tesisler aşağıdaki şekilde belirlenir;
• İhracatta yerinde gümrükleme izni kapsamında kullanılmak istenen tesisler başvuru sırasında belirtilir.
• Belirtilen tesislerin emniyet ve güvenlik koşullarına uygun olup olmadığı gümrük idaresince incelenir.
• İnceleme sonucunda uygun bulunan tesislerden izin kapsamında işlem yapılmasına izin verilir.
İZİN KAPSAMI TESİSLERDE BULUNMASI GEREKEN GÜVENLİ ALAN NEDİR?
Güvenli alan, ihracat eşyasının beyannamenin tescilinden sonra ve araca yüklenip sevk edilmesinden önce bulundurulacağı veya eşyanın taşıma aracında bekletileceği izni kapsamı tesislerde bulunması zorunlu bir alandır.
GÜVENLİ ALAN HANGİ ÖZELLİKLERE SAHİP OLMALIDIR?
Güvenli alan aşağıdaki özelliklere sahip olmalıdır:
• Uygun bir muayene ve sevkiyat alanı.
• Kesintisiz güç kaynağına bağlı araç tanımlama ve kimlik tespiti yapmaya imkân verecek çözünürlükte, 24 saat kesintisiz olarak alana giriş çıkış yerleride dâhil olmak üzere güvenli alanı devamlı izlemeye imkân veren bir kamera sistemi.
• Yeterli aydınlatma düzeni.
• Giriş-çıkış kayıt düzeni.
İZİNLİ GÖNDERİCİ KİMDİR?
İzinli gönderici, eşyanın transitine yönelik gümrük işlemlerini kendi tesislerinde yapan, transit eşyasını hareket (iç) gümrük müdürlüğüne sunmaksızın, aracı kendi tesislerinde mühürleyerek doğrudan çıkış (sınır) gümrük idaresine sevk eden taşıyıcıdır.
KİMLER İZİNLİ GÖNDERİCİ OLABİLİR?
Aşağıdaki koşulları karşılayan taşımacılar izinli gönderici olabilirler: